Google-buddhisme

For nokre dagar sidan gav den danske religionssosiologen og generalsekretær i Det danske Bibelselskapet, Morten Højsgård ut boka Den tredje Reformation med undertittelen "Fra statskristendom til google-buddhisme". I boka hevdar Højsgård at danskene står overfor den største omveltinga i religiøse verdiar på 500 år. Den første reformasjonen kom med Harald Blåtand omkring år 1000, den andre med Christian III på 1500-talet, og nå er det iferd med å skje ein ny religiøs reformasjon i det danske samfunnet.

Kva er så det Højsgård kallar google-buddhisme? Det er ein type religiøsitet der ein plukkar litt her og der og då særleg frå buddhismen. Det er en form for individuell religiøsitet som ikkje er prega av dogme, men av spørsmålet om kva som gjev ein sjølv lykke og meining. Det er ein søken etter det guddommelege i mennesket og vegen går gjennom yoga, meditasjon og kurs i sjølvutvikling. Tru på karma og reinkarnasjon kan òg vera ein del av denne religiøsiteten. Dersom ein ikkje tolkar dei kristne dogma bokstaveleg, men billedleg, kan google-buddhismen òg kombinerast med kristendom.

Højsgård viser til undersøkingar som fortel at 69 prosent av danskane hevdar at det er heilt i orden å plukka det beste frå ulike religionar og så setja saman si eiga tru. Det er eit typisk trekk ved moderne religiøsitet at einskildmennesket ikkje vil la seg styra av autoritetar som prestar og biskopar, men vera herre i eige hus på den måten at ein sjølv vil velja kva ein vil tru på. Når han får spørsmål om kva som er hovudinnhaldet i det danskar trur på idag, så svarar han politimester Bastians Kardemommelov ispedd austleg mystikk.

Højsgård er kritisk til fokuset på sjølvutvikling innan den nye religiøsiteten. Han meiner den kan gje grobotn for egoisme og mundre fokus på kva som er best for medmenneska. Trua på at guddommen finst inni oss og ikkje er noko ytre som grip inn i liva våra, verkar i same retning. 

Den individualistisk prega religionen fører igjen til pluralisme. Det tyder at det blir vanskeleg å koma fram til noko felles. Dermed kan grunnen under folkekyrkja stå i fare for å smuldra opp.  

Det er ingen tvil om at me ser nokre av dei same tendensane i Noreg som i Danmark. Det blir ikkje mindre religiøsitet blant folk, men religiøsiteten endrar karakter. Det går i retning av meir individualistisk prega religiøsitet, gjerne prega av New Age og austleg mystikk, men ofte ein svært tolerant form for religisøitet som ikkje treng ha ein front mot kristendommen, iallfall ikkje ein form for kristendom som ikkje er dogmatisk. Me ser typiske postmoderne trekk som at ein kan shoppe litt her og litt der og så røre samemn sin egen grøt.

Kjelder

http://www.dr.dk/P1/Religionsrapport/udsendelser/2011/10/24110225.htm

http://www.hoejsgaard.net/

Skepsis mot muslimer

Denne veka kom undersøkinga som viser at ein av fire nordmenn meiner at islam er ein trussel mot norsk kultur. Like mange meiner at det er for mange muslimar i landet.

For to år sidan gav den svenske journalisten Andreas Malm ut boka Hatet mot muslimer det han set søkelyset på den aukande islamofobien i Europa. Han hadde òg eit innlegg i Dagbladet like etter 22.juli der han analyserte ein del av dei islamofobe tankane til Anders Behring Breivik.

I Hatet mot mulimar er Malm innom tankane til den amerikanske sosiologen Samuel Huntington som er kjent for teorien om samanstøytet mellom sivilisasjonane (The Clash of Civilization). Denne teorien er etter mitt skjøn relevant for å forstå den skepsisen mange nordmenn har mot muslimar. Huntington hentar bilete frå geologien og samanliknar det han kallar sivilisasjonar med kontinetalplater, og når desse støyter saman blir det uro. Vesten er særleg utsett for trusselen frå islam fordi talet på muslimar aukar så sterkt: "Muslimerna utgör et omedelbart problem i Europa. De har ställt til en demografisk invasion og hotar kontinenten med islamisering. Räddningen ligg i att reducera den muslimska närvaroen - om bara Europa är berett at betala priset - genem att hindra innvandring och ytterligare begränsa existerande innvandrargrupper" (sitert etter A.Malms Hatet mot muslimer s.133).

Huntingtons synspunkt byggjer på fleire faktorar. Eitt av dei er at han ser sivilisasjonane som kontrastar. Han seier at det finst grunnleggjande motsetnader mellom den vestlege og den islamske kulturen og seier til dømes at ein innan den vestlege kulturen konsekvent har motsett seg spreiing av kjernevåpen, har arbeidd for demokrati og menneskerettar. Islam derimot gjev grobotn for spreiing av atomvåpen og terrorisme. Feilen med Huntingtons teori er både at han har eit stereotypt bilete av kva ein sivilisasjon er og at han ser ut til å ha ei essensialistisk oppfatning av islam. 

Kva er det så som kan hindra at tankane til huntington og konspirasjonsteoriar vinn fram? Den norske undersøkinga viser at skepsisen mot muslimar er langt mindre i område der det bur mange muslimar enn i område der det bur få. Kontakt med muslimar byggjer ned fordommar og mistillit. Det trur eg er det viktigaste. Som religionslærar håpar eg sjølvsagt at auka kunnskap òg skal føra til færre fordommar. Om det er tilfelle er vanskelg å måla. Professor i religionshistorie, Knut S. Vikør, hadde eit tankevekkjande innlegg om dette like etter 22.juli-tragedien. 

Andreas Malms bok bør lesast av mange. Han viser både kva som er grobotnen for islamofobi, og han tek for seg korleis debatten i Europa har blitt prega av konspirasjonsteoriar og frykt for at islam skal bli dominerande. 

Feilinformsjon om muslimske elevar

Nedanfor er lesarinnlegget eg hadde på trykk i Vårt Land 24/9-2011

Tor Dag Kjosavik har i VL 19/9 eit innlegg med tittelen ”Vi må ikkje bli blinde”som svar til Hans Aage Gravaas. I innlegget skriv Kjosavik dette om muslimar i skulen: ”Hvis det kommer muslimer inn i en norsk skoleklasse må svinekjøtt fjernes fra skolekjøkkenet. Gymnastikk og felles bading for gutter og jenter blir umulig. Vil utviklingen gå mot delte klasser og separate skoler?”

Eg arbeider ved ein vidaregåande skule i Stavanger og skreiv i 2008 ei masteroppgåve om muslimske elevar i vidaregåande skule i Rogaland og Akershus, og det eg fann ut etter å ha intervjua 20 muslimske elevar , var noko anna enn det biletet Kjosavik teiknar.

For det første skjer Kjosavik alle muslimske elevar over ein kam. Muslimske elevar er ei svært samansett gruppe. Blant dei eg intervjua var det alt frå sekulære muslimar som åt svinekjøt til religiøse som ønskte å ta trua på alvor.  Det som overraska meg var at dei religiøse òg utgjorde ei mangfaldig gruppe.  Eg trefte jenter som gjekk med hijab, overheldt bønene, men ikkje såg det som noko problem å ha gymnastikk og dela garderobe med andre jenter.  På den andre sida møtte eg gutar som ikke ville dusja saman med andre gutar, men som elles ikkje var spesielt religiøst aktive. Slik kunne eg halde fram med ulike døme. Men eg møtte ingen som uttrykte ønske om eigne klassar eller skular for muslimske elevar. 

Fleire av dei eg snakka med, meinte det var naturleg at det blei arrangert julegudstenester. For nokre var det unaturleg å vere til stades ved sike arrangement, men det var òg fleire som sa dei var med på slike samlingar sjølv om dei ikkje deltok aktivt. 

Det var ikkje ønske om å bli særbehandla som kjenneteikna dei muslimske elevane. Det dei opplevde som problematisk var å møte nokre lærarar og etnisk norske elevar med fordommar. Ei jente nemnde at ho av ein kroppsøvingslærar hadde blitt møtt med følgjande kommentar: ”Eg trudde ikkje muslimske jenter var så flinke i kroppsøving”.  Ei anna jente hadde blitt møtt med forundring då ho sa ho hadde planar om å bli tannlege. Andre igjen opplevde det som ubehageleg å stadig bli konfrontert med tema som terror og tvangsekteskap når islam blei omtalt eller diskutert i klasserommet.

Dette er sjølvsagt ikkje heile biletet av situasjonen for muslimske elevar i norsk skule, men poenget mitt er at den type generaliseringar og feilinformasjon som Kjosavik gjer seg skuldig i, er med på å teikne eit stereotypt og direkte feil bilete av muslimske elevar, og han er med på å gjere oss blinde for mangfaldet.

Viktig uttalelse fra Religionslæreforeningen.

For noen få dager siden kom Religionslærerforeningen med en uttalelse der de krever at Religion og etikk må bli obligatorisk fag for yrkesfagelever som tar påbyggingsåret. Uttalelsen kan du lese her.

Fleire gode nettsider

Eg har tidlegare skrive litt om aktuelle danske nettsider for religionsfaget.

Eg vil trekkja fram nokre norske nettstader som òg er

interessante for religionslærarar og andre interesserte

1.Knut Vikørs blogg

Her er oppdatert og god informasjon om situsjonen i dei arabiske landa.

2.Religionsnheiter på Verdibørsen på P2

Ein gong i månaden er Jan Opsal, Tarald Rasmussen

og Ingvild Gilhus gjester og tar for seg religiøse

nyheiter. Verdibørsen har i tillegg mange aktuelle

tema for religionsfaget

3.Olav Elgvins blogg

Her er mye interessant stoff om situasjonen ttil og meiningar blant muslimar i Noreg

4.Den norske muslimen Valgerds blogg

Hizb ut-Tahrir

Dei siste dagane har ein ny islamistisk organisasjon dukka opp i norske media. VG-Nett hadde 16/1 eit oppslag om at denne organisasjonen er iferd med å etablera seg i Noreg. Stortingsrepresentantane Hans Olav Syvertsen (Krf) og Per WillY Amundsen (Frp) var raskt ute og kravde forbod mot organisasjonen i Noreg. Statsekretær Terje M: Pedersen i Justisdepartementet avviste forbod på grunnlag av retten til ytringsfridom.

Kvifor er så denne organisasjonen så omstridt? Han er noko av det mest ytterleggåande ein kan finna av islamistiske organiasjonar. Målet er å gjenoppretta kalifatet. Dei har oppretta grupper i Storbritannia, Sental-Asia og Danmark, men er forbodne i Midtausten og Tyskland.

Oppheving av nasjonsgrenser eit mål. Difor kritiserer dei både ayatollah-regimet i Iran og kongedømmet i Saudi-Arabia, og dei har sterk front mot alle muslimar som går inn for demokrati, òg dei som står for tanken om at shura kan sameinast med demokrati. Den einaste loven som eksisterer er Allahs lov slik han kjem til uttrykk i Koranen og sunnaen.

Dei står for svært konservative synspunkt i andre saker òg. Dei vil ha døddsstraff for apostasi (fråfall) og blasfemi. Så lang eg har sett står dei for det tradisjonelle islamske stadpunkt som gjev visse priveligium til jøder og kristne (dhimmi). Elles seier dei at rollen til kvinna er å veramor og ha ansvar for heimen.

Det mest kontroversielle i det siste er at leiarar i Hitz ut-Tahrir skal ha oppfordra til drap på danske soldatar i Afghanistan slik det kom fram i ein reportasje i dagens utgåve av Kristelig Dagblad.

I eit innslag i Dagsnytt 18 21/1 uttalte Kari Vogt seg om organisasjonen. Ho understrekte at dei har skapt mykje irritasjon i moskéane og at norske muslimske leiarar har uttrykt sterk bekymring sjølv om dei ikkje har noko etablert miljø i Noreg.

Ein kan diskutera om forbod mot slike organisasjonar er rette vegen å gå. Dei får fort mykje publisitet på den måten. Kanskje er det best at dei får koma fram med synspunkta sine, og så får PST ta seg av det som måtte vera av farer i høve til terror.

Ressurssider for religionsfaget

Den danske avisa Kristelig Dagblad har svært gode både nyhets- og ressurssider som kan brukes i forhold til religionsfaget. Går du inn på religion.dk, finner du svært mye informasjon om verdensreligionene og på temasidene, er mange spørsmål i forhold til livssyn og etikk tatt opp. Det meste av stoffet på sidene er like relevant for norske som for danske forhold. Nesten hver dag dukker det opp aktuelle saker i forhold til religionsfaget. Det er bare tida vi har til rådighet i faget som setter begrensninger.

Kristelig Dagblad sine nettsider er gode ressurssider både for lærere og elever. Her er mye å hente i forhold til oppgaver underveis i året og muntlig eksamen. At sidene er på dansk, er ikke noe hinder. Det er heller en fordel siden nordiske språk inngår i norskfaget

En annen aktuell nettside er Film og tro, også denne dansk. Her kommer anmeldelser av alle filmer som har en tilknytning til religion og livssyn. Det er lett å søke på sidene etter nyheter og filmanmeldelser. Her skulle det ligge til rette for samarbeid mellom religions- og norskfaget.

Dersom man legger Kristelig Dagblad til i Google Leser, vil man hele tida få oppdateringer om aktuelle saker fra avisa. Sidene til Film og tro kan man holde seg oppdatert om via Facebook.

Film om Det muslimske brorskap

I kveld viser TV2 Walid-al-Kubaisis (manusforfattar) dokumentarfilm Frihet,likhet og Det muslimske brorskap. Filmen er allereie omtala av mellom andre religionsforskar Olav Elgvin i Dagbaldet og Espen Utaker i laurdagens papirutgåve av Vårt land. På Verdibørsen på P2 28/11 er det eit intervju med al-Kubaisi og "Sånn er livet" i morgon tek opp filmen med utgangspunkt i spørsmålet om det skjer ei islamisering av Europa. Sjølv har eg ikkje sett filmen ennå, men eg tenkjer at dette er ein film det kanskje går an å bruka i religionsundervisninga. Eg må sjølvsagt sjå han før eg bestemmer meg, men at temaet er aktuelt, finst det ingen tvil om.

Læreplanen seier at ein skal ta for seg ulike retningar innan islam. I tillegg til den tradisjonelle delinga i sunna og shia er det naturleg å sjå på både islamisme og moderate/modernistiske retningar. I Kubaisis film dreier det seg først og fremst om det muslimske brorskap men òg om kva syn sekulære muslimar har på Det muslimske brorskap.

Det er etter mitt skjøn sentralt å få fram at det finst ulike syn på kva innverknad islamisme har i dagens Europa. Dette er komplisert, men det er viktig at elevane forstår at islamisme er eit mangfaldig fenomen og at det finst ulike syn på kva mål og kva innverknad islamistiske retningar har i Europa. Det er sjølvsagt interessant å sjå på kva bilete filmen teiknar av Det muslimske brorskap, men like interessant kan det vera å diskutera kva filmen seier om sekulære muslimar og få fram at Kubaisi gir si tolking av islamismen i Europa. Ein kan òg diskutera om filmen er med på å stø opp under islamofobi. Kanskje kan ein ved hjelp av filmen få elevane til å vera litt kritiske i møte med all den informasjonen som kjem om islam i dag.

Er norskfaget for omfattande?

Nyleg kom rapporten i samband med evalueringa av norskeksamen i vår. I rapporten påpeiker Skrivesenteret at læreplanen er for omfattande og kompleks. Det er eg einig i.

Eg underviser mellom anna på påbyggingskurset og opplever kvart år at det er umogeleg å dekkja alle måla i læreplanen tilfredsstillande. Mange mål er svært omfattande og ein veit sjeldan når ein har arbeidd grundig nok med dei. Det gjer at faget til tider, både av lærarar og elevar, blir opplevd som å gjennomføra eit maratonløp utan at treningsgrunnlaget er i orden.

Kor omfattande og i tillegg utydeleg delar av læreplanen er, viser berre desse to eksempla:

1."Elevene skal kunne forklare hvordan litteratur og kunstuttrykk i og utenfor Norge har

påvirket hverandre de siste århundrene."

2."Elevane skal kunne drøfte fellesskap og mangfald, kulturmøter og kulturkonflikter med

utgangspunkt i et bredt utvalg av norske og utenlandske samtidstekster i ulike sjangre."

Det er mykje positivt med den nye læreplanen, men han er for omfattande. Eg har ikkje svaret på kor det bør kuttast, men måla bør bli tydelegare slik at me veit meir presist kva omfanget bør vera. Dette handlar ikkje om nivåsenking, men om å få ein tydelegare og meir realistisk læreplan. Sjølvsagt må det vera valfridom og ulike vegar til måla, men viss måla blir opplevd som uoppnåelege, fører det til at motivasjonen hos elevane forsvinn. For læraren er det frustrerande å ikkje heilt vita når klssen har arbeidd nok med måla og om ein finn tid til å koma innom alle. Difor bør det koma justeringar i læreplanen.

"Da jorden ble flat"

Eg har nettopp lese delar av boka "Da jorden ble flat" av Bjørn Are Davidsen. Dette er ei bok som burde interessera mange, både lærarar og elevar. Boka tek eit oppgjer med ei rekkje myter, særleg om kor mørk middelalderen var. Davidsen tek eit oppgjer med myter som at kyrkja hevda at jorda var flat, at kyrkja i middelalderen hindra rasjonell tenking og utvikling av vitskapen og at striden om Galileo Galileis oppdagingar var ein strid mellom tru og vitskap.

Davidsen prøver ikkje å leggja skjul på mange feilgrep frå kyrkja si side, men han viser at biletet av ei kyrkje som meinte at Bibelen var i strid med nye vitskaplege sanningar, ikkje stemmer. Han får ved sitat både av m.a. Augustin, Abelard, Thomas av Aquinas og Luther fram at tru på fornuften slett ikkje var noko nytt som kom med opplysingstida. Han hevdar med styrke òg at førestillinga om at alle teologar i middelalderen meinte at Bibelen skal tolkast bokstaveleg, ikkje er rett.

I norskfaget er det moderne prosjekt eit sentralt omgrep. I undervisninga kan det vera ein fare for at ein legg for stor vekt på brotet mellom gamalt og nytt og at ein teiknar eit urettvist bilete av kyrkja som motstandar av det nye. Når ein brukar ord som framskritt og fornuft som sentrale kjenneteikn ved det læreplanen kallar det moderne prosjekt, må ein samstundes få fram at dette ikkje er omgrep som berre står i motsetning til tenkinga i middelalderen, men at vitskaplege framskritt gjorde trua på fornuften og framskrittet sterkare. Davidsens bok viser i tillegg til kor viktig det er med god kildekritikk.

Undervisning om islam

Det er ei stor utfordring å få fram mangfaldet i islam i

undervisninga.Det er likevel viktig å få det fram

og gje elevane hjelp til å forstå det. I media er det oftast det

oppsiktsvekkjande og dramatiske som dominerer, og difor

sit mange elevar med tankar som koplar islam og terrorisme,

islam og kvinneundertrykking, islam og hat for å nemna noko.

Poenget er ikkje å seia at desse koplingane

ikkje eksisterer, men at dei ikkje er heile biletet.

Olav Elgvin har ein blogg med fleire innlegg som kan vera

bakgrunnsstoff for læraren eller presenterast direkte for

elevane. Her vil eg kort trekkja fram tre innlegg der han tek

opp grunnleggjande spørsmål om korleis me kan forstå islam:

1.I innlegget "Islam eller muslimer" understreker Elgvin eit

ganske sjølvsagt poeng som likevel er viktig å få fram: Vi må

skilje mellom islam som religion og muslimar.

2.Elgvin forsøker å teikna eit kart over norske muslimar for å

få fram mangfaldet.Kartet fungerer som eit pedagogisk

verkemiddel for å få oversikt. Det er likevel viktig å presisera

at alle slike inndelingar berre er hjelpemiddel for å få oversikt.

3.Elgvin skriv òg eit innlegg om det å vera muslim i eit land der

muslimane er i majoritet og det å vera muslim som del av ein

minoritet. Ein kan ikkje overføra måten muslimar opptrer på i

muslimske land til kva dei står for når dei kjem i minoritet.

Han peiker til dømes på at mange muslimar i minoritet kjempar

formenneskerettane fordi dei opplever å vera diskriminerte

mens muslimar imajoritet ikkje er like opptekne av menneskerettane.

Dei tre innlegga eg har nemnt kan vera ein hjelp til å få fram kor

mangfaldig islamsom religion er og gjera oss meir medvitne om

at muslimar er like forskjellige som alle andre.

Nyreligiøsitet i klasserommet

Ingen skal kunne påstå at religionsfaget ikkje er aktuelt. Spørsmål som dreier seg om religion er framme i massemedia kvar einaste dag, og skal me forstå noko av det som skjer, treng med kunnskap. Denne kunnskapen skal religionsfaget vera med på å gje elevane. I læreplanen for religionsfaget er eitt av kompetansemåla å drøfte religiøs søking i vår tid. Kva passar då betre enn å ta utgangspunkt i eit dagsaktuelt tema?

Akkurat nå er det tema kring nyreligiøsitet som er svært aktuelle. Her i Stavanger-området er det ekstra blest om Märtha Louises engleskule sidan ho skal halde todagarsseminar på Sola. Eg har prøvd å samla nokre ressursar som kan vera aktuelle å bruka i undervisninga og som utgangspunkt for diskusjon i religionsklassar.

For det første har det kome ferske tal om kva haldning nordmenn har til nyreligiøsitet. Desse tala er samla og omtalt i boka Religion i dagens Norge, redigert av Pål Ketil Botvar og Ulla Schmidt. Artikkelen "Mot en alternativreligiøs revolusjon" av Pål Ketil Botvar og Jan-Olav Henriksen tek opp spørsmål omkring nyreligiøsitet i samfunnet vårt. Stiftelsen Kirkeforskning har lagt ut ein omtale av artikkelen på nettsidene sine.

Viss ein er på jakt etter ein kortfatta oversikt over nyreligiøsitet i historisk samanheng, kan eg anbefala Erik Thorstensen artikkel "Nyreligiøsitet og kvasireligion". Artikkelen gir ei oversikt over teosofi, spiritisme og dei nyreligiøse strømningane frå 1960-talet og fram til i dag.

Ein avisreportasje frå Stavanger Aftenblad måndag 6.september gir grei oversikt over nokre av synspunkta til Märthe Louise. Denne er eit greitt utgangspunkt for å diskutera i kva grad Märtha Louises tankar er religiøse og om ho bryt med kristendommen sidan ho sjølv presenterer seg som kristen og samstundes seier at verksemda i engleskulen ikkje har noko med religion å gjera.

Utdrag frå debattprogrammet Aktuelt måndag 13.september er òg aktuelt å bruka i klasserommet. Det ligg ute i Nett-TV (her). Her møter me eit medium, ein statsvitar, ein religionsforskar og ein teolog, og det er interessant å sjå korleis mediet argumenterer og kva innvendingar dei andre har mot noko av det Märtha Louise har uttala seg om, då særleg kontakt med døde.

Som om ikkje dette er aktuelt stoff nok, ligg óg programmet for Alternativmessa i Stavanger i slutten av september ute på nettet. I programmet ser ein kor mangfaldig det som går under nemninga nyreligiøsitet er.

Erfaringa mi så langt er at spørsmål om nyreligiøsitet skaper engasjement blant elevane. Utfordringa er å få oversikt over noko som er svært mangfaldig, men samstundes kan det opna for interessante diskusjonar i klasserommet.

Islamisme

Etter at jeg skrev forrige innlegg, kom jeg over et interessant innlegg om islamisme skrevet av Cecilie Schiøtt. I innlegget sier hun litt om hvordan islamismen oppstod og om hvor mangfoldig islamismen i dag er. Hun har selv bodd i Egypt og trekker fram eksempler derfra og gir interessante innblikk i forholdet mellom myndighetene og Det Muslimske Brorskap.

Det sanne islam

Hva er det sanne islam? I en omtale av en ny dansk bok (som jeg ikke har lest), Islams magt. Europas sanne virkelighed, hevder Hege Storhaug at det er islamismen (Storhaug gir ingen nyansert definisjon av islamisme, men bruker også begrepene politisk islam og radikal islam) som representerer det sanne islam og at det å ta et oppgjør med islamisme dermed er ensbetydende med å ta et oppgjør med islam. Hun sier riktignok at det finnes muslimer som praktiserer islam på en annen måte, men det er tydelig at hun mener disse ikke representerer det egentlige islam. Hun hevder videre at islamismen er i pakt med islam slik Muhammad praktiserte religionen og slik den er beskrevet i Koranen og hadith. At islamismen er mangfoldig, hopper Storhaug lett bukk over.

Det er ikke vanskelig å være enig med Storhaug i at det i islams navn har foregått og foregår mye som er strid med viktige verdier i samfunnet vårt. Likevel blir det grunnleggende galt å velge ut en bestemt tolkning av islam og med det som grunnlag ta et generelt oppgjør med islam. I tillegg virker det som hun ser på muslimer som fremstår som moderate som ulver i fåreklær. Hun nevner konkret Tariq Ramadan. Han står etter mitt skjønn langt fra ytterliggående islamister.

Vi må skille mellom ulike tolkninger av islam. Derfor blir det meningsløst å ta et generelt oppgjør med islam. Da en av våre fremste islameksperter, Kari Vogt, i 2000 gav ut boka Islam på norsk uttalte hun følgende til Aftenposten: "En muslim er ikke en muslim. Det er mange måter å være muslim på. Vi tror vi vet alt om "dem". Slik er det ikke. Jeg ønsker å vise det store mangfoldet". Ser vi for eksempel på hvordan ramadan praktiseres blant norske muslimer, vil vi også finne et mangfoldig bilde slik Inger Anne Olsen beskriver det i en kommentar i Aftenposten. Det er mangfoldet som er det karakteristiske. En enkel, men grei oversikt over ulike "grupper" muslimer fins i et blogginnlegg av religionsforsker Olav Elgvin,

Som religionslærer er det ikke min oppgave å peke på hvilken tolkning som er den sanneste. Det sanne islam eksisterer rett og slett ikke, kun tolkninger. Vi må derfor prøve å få et bilde av ulike tolkninger av islam. I læreplanen for videregående skole er religionskritikk et tema. Da skal vi selvsagt også trekke fram kritiske synspunkter i forhold til religion generelt og til ulike tolkninger av religionene. Men vi må ikke slik Hege Storhaug gjør det, framstille det som at en tolkning representerer det sanne islam. Det samme gjelder andre religioner og livssyn.

Islam og musikk

På dagbadet.no er det i dag eit oppslag om at den andelege leiaren i Iran vil forby undervisning i musikk. Spørsmålet om islam og musikk kjem opp med visse mellomrom, og i skulen møter me muslimske elevar som opplever at dei er usikre på kva dei skal tenkje og meine om musikk og musikkundervisning.

Det som er klart er at ayatollah Khamenei står for eit ekstremt syn på musikk òg blant islamske lærde.

Å synge utan bruk av musikkinstrument vil dei aller fleste tillate. I eit svar på spørsmål frå ein innsendar seier leiarane i den største moskéen i Oslo, World Islamic Mission, at Muhammad sjølv høyrde på sang av unge jenter. På nettsidene til Islamonline.net, den kanskje mest populære islamske nettstaden, finn me dei same synspunkta når det gjeld sang.

Når det gjeld instrumental musikk, er det meir ulike oppfatningar. Leiarane i World Islamic Mission åtvarar mot å høyra på musikk. Dei seier at det er eit fleirtal av lærde som hevdar dette synet, og bakgrunnen skal vera at Muhammad ikkje høyrde på musikk og var skeptisk til alt som kunne føra menneska bort frå Allah. Det alle islamske lærde ser ut til å vera einige om er at innhaldet i tekstane er viktig. Alt som fører til umoral og syndige tankar, er forbode. Det blir vist mellom anna til ein hadith frå Bukhari (den største hadith-samlinga) der Muhammad seier: "Det vil komme en gruppe fra mitt folk som tillater utroskap, alkohol og musikkinstrumenter". Basim Ghozlan, som har ansvaret for nettstaden islam. no avviser likevel at dette er eit generelt forbod mot musikk. Det same gjer dei som svarar på spørsmål på nettstaden islamonline.net. Leiarane i World Islamic Mission inntek eit mellomstandpunkt der dei seier at det å høre på musikk ikkje er blant dei verste syndene.

Då eg i samband med masteroppgåva mi for eit par år sidan intervjua unge norske muslimer, var det ikkje mange som opplevde musikk i skulen som problematisk. Ein hadde bedt seg friteken frå å vera med på ein konsert i skulesamanheng. Elles høyrde både dei som var aktive muslimar og andre på musikk. Ein framheva at han likte best arabisk musikk fordi vestleg populærmusikk ofte var umoralsk ifølgje han. Ein eg intervjua, hadde høyrt at musikk skulle vera forbode under ramadan og ein annan hadde høyrt at "ekte muslimar høyrer ikkje på musikk".

Det er altså ikkje eitt syn på musikk blant muslimar. I møte med muslimske ungdommar er det greitt å kjenna til at det er ulike synspunkt. Ein del unge muslimar kan oppleva ein konflikt mellom det som blir oppfatta som korrekt i deira muslimske heimemiljø og det dei møter blant vener i skulesamanheng.